Srpski pravoslavni kalendar

Sveti Teodor Tiron bio je mladi rimski vojnik u Amaseji u Pontu početkom 4. veka. Odbio je da prinese žrtvu paganskim bogovima i otvoreno je ispovedio hrišćanstvo. Posle mučenja bačen je u vatru, a njegovo poštovanje brzo se proširilo po hrišćanskom Istoku.

Sveti Lav Veliki bio je papa Rima od 440. do 461. godine i jedan od najuticajnijih crkvenih učitelja 5. veka. Njegovo pismo o Hristovim dvema prirodama imalo je veliku ulogu na Halkidonskom saboru 451. Predanje pamti i njegov susret sa Atilom, koga je odvratio od napada na Rim.

Arhip, Filimon i Apfija bili su hrišćani iz Kolose povezani sa apostolom Pavlom. Filimonu je upućena kratka novozavetna Poslanica Filimonu, a Arhip se pominje i u Poslanici Kološanima. Crkveno predanje ih smatra saradnicima apostola i navodi da su zajedno postradali zbog vere.

Sveti Lav bio je episkop Katanije na Siciliji u 8. veku. Predanje ga pamti po sukobu sa čarobnjakom Iliodorom, koji je svojim obmanama uznemiravao grad. Prema žitiju, Lav ga je javno izveo pred oganj i sa njim ušao u plamen, iz kojeg je episkop izašao nepovređen.

Ovaj spomen odnosi se na brojne hrišćanske mučenike čije su mošti otkrivene na mestu zvanom Evgenija kod Carigrada. Prema predanju, mesto njihovog počivanja bilo je zaboravljeno sve dok nije otkriveno po viđenju, nakon čega su mošti svečano prenete i poštovane.

Sveti Polikarp bio je episkop Smirne i jedan od najpoznatijih učenika apostolske generacije. Predanje ga povezuje sa Svetim Jovanom Bogoslovom, a sačuvana je njegova Poslanica Filipljanima. U dubokoj starosti uhapšen je i spaljen zbog vere, oko sredine 2. veka.

Praznik obeležava dva rana pronalaska glave Svetog Jovana Krstitelja. Prema predanju, glava je posle Jovanovog pogubljenja bila sakrivana i više puta menjala mesto, dok nije pronađena najpre na Maslinskoj gori, a potom ponovo u jednoj pećini i svečano preneta.

Sveti Tarasije bio je visoki carski činovnik pre nego što je 784. godine postao patrijarh Carigrada. Predsedavao je Sedmim vaseljenskim saborom u Nikeji 787, na kome je obnovljeno poštovanje ikona. Bio je poznat i po brizi o siromašnima i protivljenju nezakonitom carskom braku.

Sveti Porfirije rođen je u Solunu u 4. veku, a kao monah živeo je u Egiptu i Palestini. Kasnije je postao episkop Gaze, grada u kome je tada još bilo mnogo pagana. Tokom njegove službe zatvoreni su veliki paganski hramovi, a u gradu je podignuta velika hrišćanska crkva.

Prepodobni Prokopije Dekapolit bio je monah iz oblasti Dekapolja u 8. veku. Za vreme cara Lava Isavrijanca odlučno je branio poštovanje svetih ikona. Zbog toga je uhapšen, pretučen i zatvoren, a slobodu je dočekao tek posle smrti ikonoboračkog cara.

Sveta Evdokija živela je u Heliopolju u Fenikiji početkom 2. veka. Pre obraćenja bila je bogata bludnica, ali je posle razgovora sa monahom Germanom primila krštenje, razdelila imanje siromašnima i postala monahinja. Kasnije je uhapšena i pogubljena zbog hrišćanske vere.

Sveti Teodot bio je episkop Kirine na Kipru početkom 4. veka. Tokom progona cara Likinija sam se javio vlastima i otvoreno ispovedio Hrista. Posle mučenja bio je zatvoren, a slobodu je dočekao kada je car Konstantin dao hrišćanima slobodu veroispovesti.

Evtropije i Kleonik bili su braća, a Vasilisk njihov sapodvižnik i rođak Svetog Teodora Tirona. U Amaseji su uhapšeni tokom progona početkom 4. veka. Evtropije i Kleonik razapeti su na krst, dok je Vasilisk kasnije pogubljen mačem.

Prepodobni Gerasim Jordanski rođen je u Likiji, a monaški život proveo je u palestinskoj pustinji u 5. veku. Osnovao je manastir kraj reke Jordan sa strogim pravilom života. Poznato predanje govori kako je izlečio lava od trna u šapi, posle čega ga je životinja verno pratila.

Sveti Konon živeo je u Isavriji u Maloj Aziji i, prema predanju, poticao iz vremena prvih hrišćanskih vekova. U braku sa Anom živeo je u uzdržanju i doveo porodicu do hrišćanske vere. Zbog javnog ispovedanja Hrista uhapšen je i teško mučen, ali je preživeo muke.

Četrdeset dvojica amorejskih mučenika bili su vizantijski vojni zapovednici zarobljeni kada su Arapi 838. godine osvojili grad Amorion. Godinama su držani u tamnici i nagovarani da pređu u islam. Odbili su da se odreknu hrišćanske vere i pogubljeni su 845. godine.

Sveti Teofilakt bio je episkop Nikomidije početkom 9. veka. Poznat je po brizi o siromašnima i bolesnima, za koje je podizao prihvatilišta. Kada je car Lav Jermenin obnovio ikonoborstvo, Teofilakt mu se javno usprotivio, zbog čega je poslat u izgnanstvo gde je proveo oko trideset godina.

Četrdeset sevastijskih mučenika bili su rimski vojnici iz Kapadokije koji su početkom 4. veka odbili da se odreknu hrišćanstva. Naređeno im je da noć provedu nagi na zaleđenom jezeru kod Sevastije. Uprkos hladnoći ostali su postojani i zajedno primili mučeničku smrt.

Sveti Kodrat rođen je, prema predanju, u vreme progona hrišćana i odrastao bez roditelja. Kasnije je izučio medicinu i živeo u Korintu. Sa svojim prijateljima Kiprijanom, Dionisijem, Anektom i drugima uhapšen je zbog vere i posle mučenja pogubljen u 3. veku.

Sveti Sofronije rođen je u Damasku i bio obrazovan učitelj pre monaštva. Putovao je sa Jovanom Moskom i učestvovao u nastanku poznatog „Limonara“. Kao patrijarh Jerusalima borio se protiv monotelitstva i doživeo arapsko osvajanje grada 638. godine; umro je nekoliko godina kasnije.

Simeon Novi Bogoslov bio je vizantijski monah i mistički pisac iz 10. i 11. veka. Napustio je dvorsku karijeru u Carigradu, stupio u manastir i kasnije postao iguman Svetog Mamanta. U svojim delima naročito je pisao o ličnom iskustvu Boga i dejstvu Svetoga Duha.

Praznik obeležava prenos moštiju Svetog Nikifora, patrijarha Carigrada, koji je umro u izgnanstvu 828. godine zbog odbrane ikona. Njegove mošti su devetnaest godina kasnije prenete u Carigrad i položene u crkvi Svetih Apostola, čime je potvrđeno poštovanje njegovog ispovedništva.

Sveti Agapije i njegovi saputnici postradali su u Kesariji Palestinskoj tokom Dioklecijanovih progona. Prema predanju, mladi hrišćani su, videvši druge mučenike, sami izašli pred upravnika i javno priznali svoju veru. Posle zatočenja i ispitivanja pogubljeni su zajedno.

Sveti Aristovul bio je jedan od Sedamdesetorice apostola i brat apostola Varnave. Apostol Pavle pominje „Aristovulove“ u Poslanici Rimljanima, a crkveno predanje kaže da je Aristovul poslat da propoveda u Britaniji, gde je postao prvi episkop tamošnjih hrišćana.

Sveti Aleksije, poznat kao Čovek Božji, poticao je iz bogate rimske porodice. Prema predanju, na dan venčanja napustio je dom i godinama živeo kao siromašni podvižnik u Edesi. Kasnije se neprepoznat vratio u kuću roditelja i još sedamnaest godina živeo među slugama, otkrivši identitet tek posle smrti.

Sveti Kirilo Jerusalimski bio je episkop Jerusalima u 4. veku i jedan od značajnih učitelja Crkve. Više puta je progonjen sa svoje katedre tokom arijanskih sporova. Sačuvane su njegove „Katiheze“, predavanja kandidatima za krštenje koja detaljno opisuju veru i bogosluženje rane Crkve.