Srpski pravoslavni kalendar

Prorok Samuilo bio je poslednji sudija Izrailja i važna ličnost Starog zaveta. Njegova majka Ana izmolila ga je posle dugog bezdetstva i još kao dete predala na službu u svetilištu. Samuilo je pomazao Saula za prvog izraelskog cara, a kasnije i mladog Davida.

Sveti Tadej ubraja se među Sedamdesetoricu apostola i prema predanju poticao je iz Edese. Hrišćanstvo je prihvatio nakon što je čuo propoved Jovana Krstitelja, a potom sledio Hrista. Posle Vaznesenja propovedao je u Edesi i okolnim krajevima, gde je mnoge priveo veri.

Sveti Agatonik bio je hrišćanin iz Nikomidije koji je postradao početkom 4. veka. Prema predanju, zajedno sa Zotikom i drugim vernicima uhapšen je zbog propovedanja hrišćanstva. Posle putovanja i mučenja grupa je izvedena pred cara Maksimijana i pogubljena u Trakiji.

Sveti Irinej bio je episkop Liona u Galiji krajem 2. veka i jedan od najznačajnijih ranih hrišćanskih teologa. Kao mlad poznavao je Polikarpa Smirnskog, učenika apostolske generacije. Njegovo delo „Protiv jeresi“ brani apostolsko predanje od gnostičkih učenja.

Sveti Evtihije bio je učenik apostola Jovana Bogoslova i saradnik apostola Pavla prema crkvenom predanju. Propovedao je po različitim krajevima, podnoseći zatvaranja i mučenja. Iako se naziva sveštenomučenikom i apostolom, nije pripadao krugu Dvanaestorice niti Sedamdesetorice.

Praznik obeležava prenos moštiju apostola Vartolomeja. Predanje kaže da je posle mučeništva njegov kovčeg dospeo morem do Liparskih ostrva, a u 9. veku mošti su zbog arapskih napada prenete u Benevento u Italiji. Deo relikvija kasnije je dospeo i u Rim.

Prepodobni Pimen Veliki bio je egipatski pustinjski otac iz 4. i 5. veka. Sa braćom je živeo u skitskoj pustinji, a posle razaranja monaških naseobina selio se po Egiptu. U „Izrekama pustinjskih otaca“ sačuvano je mnogo njegovih kratkih pouka o ćutanju, smirenju i neosuđivanju.

Prepodobni Mojsej Murin bio je nekadašnji razbojnik etiopskog porekla koji se u egipatskoj pustinji potpuno preobratio i postao monah. Poznat je po borbi sa sopstvenim nasilnim navikama i velikoj smernosti. U dubokoj starosti ubili su ga razbojnici koji su napali manastir.

Praznik obeležava prenos moštiju Svetog Aleksandra Nevskog iz Vladimira u novu rusku prestonicu Sankt Peterburg 1724. godine, po naređenju Petra Velikog. Aleksandar je bio novgorodski knez iz 13. veka, poznat po pobedama nad Šveđanima na Nevi i Tevtonskim vitezovima na Čudskom jezeru.

Sabor srpskih svetitelja zajednički proslavlja svetitelje koji su potekli iz srpskog naroda ili su posebno povezani sa Srpskom pravoslavnom crkvom. Među njima su vladari, arhijereji, monasi, mučenici i noviji ispovednici, od Svetog Save i Nemanjića do svetitelja novijeg doba.

Crkvena Nova godina, odnosno početak indikta, označava početak novog liturgijskog godišnjeg ciklusa 1. septembra po julijanskom kalendaru. Datum ima korene u vizantijskom načinu računanja godina, a u crkvenom kalendaru označava početak novog niza praznika i bogoslužbenih sećanja.

Sveti Antim bio je episkop Nikomidije u vreme Dioklecijanovih progona početkom 4. veka. Posle požara u carskoj palati vlast je okrivila hrišćane i započela veliki progon. Antim je iz skrovišta vodio svoju zajednicu, a kada je uhvaćen odbio je da se odrekne vere i pogubljen je.

Sveti Vavila bio je episkop Antiohije u 3. veku. Predanje kaže da je jednom moćnom caru zabranio ulazak u crkvu zbog prolivene krvi, čime je pokazao nezavisnost crkvene vlasti. Tokom progona cara Dekija uhapšen je i umro je u okovima, zajedno sa trojicom mladih učenika.

Prorok Zaharija bio je sveštenik i otac Svetog Jovana Krstitelja, a Jelisaveta njegova supruga i rođaka Bogorodice. Jevanđelje po Luki opisuje kako je arhangel Gavrilo Zahariji u hramu najavio rođenje sina. Zbog neverovanja ostao je nem sve dok detetu nije dao ime Jovan.

Praznik seća na čudo arhangela Mihaila u Honama u Maloj Aziji. Prema predanju, pagani su pokušali da preusmere dve reke i poplave hrišćanski hram i njegovog čuvara Arhipa. Arhangel se pojavio i udarcem štapa otvorio pukotinu u steni kroz koju je voda skrenuta.

Sveti Sozont bio je pastir iz Likaonije koji je, prema predanju, primio krštenje i javno pokazao prezir prema paganskom kultu tako što je odlomio ruku zlatnog idola i zlato podelio siromašnima. Kada su nevini počeli da stradaju zbog toga, sam se prijavio vlastima i bio mučen do smrti.

Minodora, Mitrodora i Nimfodora bile su tri sestre iz Vitinije koje su u 4. veku izabrale devstveni i pustinjački život. Za vreme progona uhapšene su zbog hrišćanske vere. Jedna za drugom mučene su pred sestrama kako bi ih primorali da popuste, ali su sve tri ostale postojane i umrle.

Prepodobna Teodora Aleksandrijska, prema žitiju, pala je u preljubu, duboko se pokajala i prerušena u muškarca stupila u muški manastir pod imenom Teodor. Godinama je podnosila težak podvig, pa čak i lažnu optužbu da je otac deteta jedne žene, ne otkrivajući svoj pravi identitet sve do smrti.

Sveti Avtonom bio je episkop koji je, bežeći od Dioklecijanovog progona, došao iz Italije u Vitiniju. Tamo je propovedao i osnovao crkvu, ostavivši za episkopa svog učenika Kornilija. Pagani su kasnije napali hram tokom liturgije i ubili Avtonoma pred oltarom.

Praznik obeležava osvećenje bazilike Vaskrsenja, odnosno kompleksa Groba Gospodnjeg u Jerusalimu, podignutog po nalogu cara Konstantina u 4. veku. Hram je sagrađen na mestu Hristovog raspeća i groba, a svečano osvećenje održano je 335. godine.

Sveti Nikita bio je Got koji je živeo uz Dunav u 4. veku i prihvatio hrišćanstvo u vreme kada su se mnogi Goti obraćali. Tokom progona koji je pokrenuo gotski vladar Atanarih, Nikita je odbio da se odrekne vere. Uhapšen je i, prema predanju, spaljen.

Vera, Nada i Ljubav bile su, prema predanju, tri mlade hrišćanke iz Rima, a Sofija njihova majka. Za vreme cara Hadrijana kćeri su, uprkos veoma mladom uzrastu, odbile da prinesu žrtvu idolima i postradale pred majkom. Sofija je umrla nekoliko dana kasnije na njihovom grobu.